Ile wyniesie podatek od spadku albo darowizny

Grupa zależy od osobistego stosunku do osoby, od której albo po której nabywasz majątek. Przysposobieni liczą się jak dzieci, a przysposabiający jak rodzice.

Zwolnienie dla najbliższej rodziny obejmuje tylko część grupy I. Zięć, synowa i teściowie są w grupie I, ale ze zwolnienia nie korzystają i płacą podatek od nadwyżki ponad 36 120 zł.

Podatek liczy się od nadwyżki ponad kwotę wolną, w trzech przedziałach. Kwoty w tabeli ustawy są nieaktualne, obowiązują te z rozporządzenia Ministra Finansów z 28 czerwca 2023 r. Przykład dla grupy I: nadwyżka 13 880 zł mieści się w drugim przedziale, więc podatek to 355 zł plus 5% od 2047 zł ponad 11 833 zł, razem 457 zł.

Podstawę i podatek zaokrągla się do pełnych złotych, końcówki od 50 groszy w górę.

Art. 15 ust. 4 ustawy podnosi stawkę do 20%, gdy obowiązek podatkowy powstał dopiero dlatego, że powołałeś się na darowiznę przed urzędem w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego albo kontroli, a podatek od niej nie był zapłacony. Typowy przypadek to tłumaczenie darowizną pieniędzy, o których pochodzenie pyta urząd. Przepis dotyczy każdej grupy, a najbliższa rodzina, która darowizny nie zgłosiła, traci zwolnienie i liczy się jak grupa I.

Stawka zastępuje skalę, ale nie kwotę wolną. Art. 15 ust. 3 każe brać kwoty wolne z art. 9 ust. 1 z zastrzeżeniem ust. 4, a ten mówi tylko o stawce. Naczelny Sąd Administracyjny czyta to tak samo: w wyroku II FSK 1953/13 z 2 września 2015 r. przypomniał, że przy stawce 20% nadwyżkę nadal obniża się o kwotę wolną. Jeśli wcześniejsze darowizny od tej samej osoby też ujawniono w postępowaniu, od 20% od sumy odejmuje się 20% przypadające na nie, tak jak w tamtej sprawie. Przykład: 100 000 zł od rodzica bez zgłoszenia to nadwyżka 63 880 zł ponad 36 120 zł, a 20% od niej to 12 776 zł. Zgłoszona po terminie, ale przed kontrolą, kosztowałaby 3762 zł według skali grupy I.

Najbliższa rodzina składa zgłoszenie SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Przy darowiźnie termin biegnie od jej otrzymania, przy spadku od uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Kto dowiedział się o nabyciu dopiero po upływie tego terminu, ma 6 miesięcy od dnia, w którym się dowiedział, i musi uprawdopodobnić, że wcześniej o nim nie wiedział. Kto dowie się, zanim termin minie, dodatkowego czasu nie dostaje.

Pozostali składają zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca. Jeśli najbliższa rodzina nie zgłosiła nabycia na czas, na SD-3 ma miesiąc od upływu terminu na SD-Z2. Ten przepis obowiązuje od 7 stycznia 2026 r., razem z możliwością przywrócenia terminu na zgłoszenie.

Po zeznaniu urząd wydaje decyzję i dopiero ona ustala kwotę. Podatek płaci się w ciągu 14 dni od jej doręczenia. Darowizna u notariusza omija ten tryb: notariusz pobiera podatek przy akcie i zeznania się nie składa.