JDG czy spółka z o.o.: kalkulator porównawczy

Trzy pierwsze kolumny to jednoosobowa działalność w trzech formach opodatkowania, policzona tym samym mechanizmem co w kalkulatorze form opodatkowania: podatek według wybranej formy, składka zdrowotna liczona zgodnie z regułą tej formy, składki społeczne od wybranej podstawy i koszt księgowości. Zastrzeżenia stamtąd obowiązują i tutaj: podatek na skali i ryczałcie liczony jest bez odliczenia składek społecznych od dochodu, więc dla tych dwóch form kwota obciążenia jest górną granicą.

Czwarta kolumna to spółka z o.o., która cały roczny zysk oddaje wspólnikowi. Jeżeli robi to dywidendą, najpierw od dochodu spółki (przychód minus koszty minus koszt obsługi) liczy się podatek dochodowy po wybranej stawce, a od reszty spółka jako płatnik pobiera 19% zryczałtowanego PIT, pomniejszone w estońskim CIT o 90% albo 70% podatku spółki. Jeżeli część wychodzi wynagrodzeniem z powołania, ta część jest kosztem spółki i nie wchodzi do podstawy podatku dochodowego, a u wspólnika płaci się od niej skalę i 9% składki zdrowotnej. Do tego dochodzi ZUS wspólnika, jeśli spółka jest jednoosobowa, i koszt obsługi księgowej.

Wszystkie cztery kolumny sprowadzone są do jednej definicji netto: przychód minus koszty minus wszystko, co poszło na podatki, składki i obsługę formy. Dzięki temu koszt księgowości spółki nie znika z rachunku przez to, że po drodze obniżył podstawę CIT: obniża ją, i to jest w liczbach widoczne, ale nadal jest wydatkiem, którego przedsiębiorca nie zobaczy na koncie.

Podwójne opodatkowanie brzmi groźniej, niż wychodzi w rachunku, bo drugi podatek liczy się od kwoty już pomniejszonej o pierwszy. Przy CIT 9%: ze 100 zł dochodu spółka oddaje 9 zł, z pozostałych 91 zł wspólnik oddaje 19%, czyli 17,29 zł: razem 26,29 zł, a nie 28 zł. Przy CIT 19%: 19 zł plus 19% z 81 zł, czyli 15,39 zł: razem 34,39 zł.

Estoński CIT ma stawki wyższe (10% i 20%), a obciążenie niższe, bo wspólnik odlicza od swojego podatku część podatku zapłaconego przez spółkę: 90% przy stawce 10% i 70% przy 20%. Ze 100 zł zysku przy stawce 10%: spółka oddaje 10 zł, dywidenda brutto to 90 zł, PIT wynosi 19% z 90 zł, czyli 17,10 zł, minus 9 zł odliczenia: zostaje 8,10 zł. Razem 18,10 zł zamiast 26,29 zł. Przy stawce 20%: 20 zł plus 15,20 zł minus 14 zł, czyli 21,20 zł zamiast 34,39 zł.

Te dwie liczby warto porównać z JDG bez pośrednictwa kalkulatora. Podatek liniowy to 19% plus 4,9% zdrowotnej, czyli około 23,9% dochodu, ale do tego dochodzą składki społeczne, kwota stała, niezależna od dochodu, ponad 23 000 zł rocznie. Skala przy dochodzie w drugim progu to 32% plus 9% zdrowotnej. Stąd bierze się kształt odpowiedzi: przy niskich dochodach JDG wygrywa, bo spółka płaci swoje 26,29% od pierwszej złotówki, a przy wysokich zaczyna wygrywać spółka, bo jej stawka nie rośnie.

Wyjątkiem, który psuje tę regułę, jest ryczałt. Ryczałt 12% od przychodu przy niskich kosztach potrafi bić spółkę na całej długości skali, bo ani jego stawka nie rośnie, ani zdrowotna nie rośnie proporcjonalnie: rośnie skokowo na dwóch progach. Dlatego kalkulator nie porównuje „JDG” ze „spółką”, tylko pokazuje wszystkie cztery kolumny: pytanie postawione bez wskazania formy JDG nie ma jednej odpowiedzi.

Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. jest w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osobą prowadzącą pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 6 pkt 4) i podlega składkom z samego faktu bycia jedynym wspólnikiem, niezależnie od tego, czy spółka cokolwiek mu wypłaca i czy w ogóle prowadzi działalność. Podstawą jest podstawa dużego ZUS; preferencyjnej podstawy dla wspólnika nie ma.

Składka zdrowotna wspólnika liczy się inaczej niż u przedsiębiorcy na skali: nie od dochodu, tylko od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z czwartego kwartału poprzedniego roku, czyli 9228,64 zł. To 830,58 zł miesięcznie, 9966,96 zł rocznie, i kwota ta nie zależy od tego, ile spółka zarobiła.

Spółka mająca co najmniej dwóch wspólników nie rodzi tego tytułu w ogóle. To jest powód, dla którego w praktyce spotyka się spółki z drugim wspólnikiem posiadającym symboliczny udział. Kalkulator liczy skutek finansowy takiego układu i milczy o jego ocenie: ZUS kwestionuje konstrukcje, w których drugi wspólnik jest wyłącznie fasadą, a sądy rozstrzygały te sprawy w obie strony.

Odpowiedzialność majątkowa. W jednoosobowej działalności za zobowiązania firmy odpowiada się całym majątkiem osobistym, bez granicy. W spółce z o.o. odpowiada spółka swoim majątkiem, a wspólnik co do zasady nie odpowiada wcale: członek zarządu odpowiada subsydiarnie, jeśli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, a on nie zgłosi w terminie wniosku o upadłość (art. 299 Kodeksu spółek handlowych). Dla działalności, w której jedna reklamacja może przekroczyć roczny zysk, to jest cała decyzja, a różnica w netto to przypis.

Zysk zostawiony w spółce. Kalkulator zakłada, że wypłacane jest wszystko, i dopiero od tej wypłaty liczy podatki. Spółka, która zysku nie wypłaca, tylko go reinwestuje, na estońskim CIT nie płaci podatku aż do momentu wypłaty. Dla firmy kupującej sprzęt, nieruchomości albo udziały zmienia to rachunek fundamentalnie i wypada dużo lepiej, niż pokazuje ta tabela. Estoński CIT ma jednak własne warunki wejścia i wyjścia (minimalne zatrudnienie, struktura przychodów, wyłączenia podmiotowe) oraz opodatkowanie ukrytych zysków, które potrafi objąć wypłaty na rzecz wspólnika inne niż dywidenda, łącznie z wynagrodzeniem z powołania. Kalkulator pozwala te dwie opcje zestawić, ale nie rozstrzyga, czy w konkretnej spółce ich połączenie jest bezpieczne.

Wiarygodność wobec kontrahentów i inwestorów. Spółka z o.o. składa sprawozdania do KRS, ma kapitał zakładowy, wspólników i udziały, które da się sprzedać albo objąć. Wejście inwestora do jednoosobowej działalności nie jest możliwe bez przekształcenia. Firmy, które planują sprzedaż albo rundę finansowania, wybierają spółkę niezależnie od tego, co pokazuje ta tabela.

I rzecz ostatnia: to jest arytmetyka jednego roku przy założeniu wypłaty całego zysku. Decyzja o formie prawnej jest wieloletnia i kosztowna do odwrócenia. Liczby z tej strony są punktem wyjścia do rozmowy z księgowym i prawnikiem, a nie jej zakończeniem.