Kalkulator wynagrodzeń brutto-netto

Droga od kwoty z umowy do kwoty na koncie ma cztery kroki i najważniejsze jest w nich to, że każdy liczy się od innej podstawy. Składki społeczne liczą się od pełnego brutto. Składka zdrowotna od brutto pomniejszonego o składki społeczne. Podatek od brutto pomniejszonego o składki społeczne i o koszty uzyskania przychodu, ale już nie o składkę zdrowotną. Kto pomyli kolejność albo policzy wszystko od tej samej kwoty, dostanie wynik różniący się od paska wypłaty o kilkadziesiąt złotych, i to w każdą stronę.

Krok pierwszy to składki społeczne finansowane przez pracownika: emerytalna 9,76%, rentowa 1,5% i chorobowa 2,45%. Razem 13,71% wynagrodzenia brutto. Emerytalna i rentowa mają swoje odpowiedniki po stronie pracodawcy, który płaci je ponad kwotę brutto: druga połowa składki emerytalnej to również 9,76%, a rentowa pracodawcy to 6,5%. Kalkulator dolicza je do wyniku jako koszt pracodawcy, bo bez nich nie widać, ile naprawdę kosztuje ta wypłata. Chorobowa przy umowie o pracę jest obowiązkowa i w całości obciąża pracownika.

Krok drugi to składka zdrowotna: 9% podstawy, przy czym podstawą jest brutto pomniejszone o składki społeczne pracownika. Przy 8 000 zł brutto podstawą jest więc 6 903,20 zł, a nie 8 000 zł, i składka wynosi 621,29 zł, a nie 720 zł. To jedyne miejsce w tym rachunku, gdzie odjęcie jednej składki obniża drugą. Od 2022 r. składki zdrowotnej nie odlicza się już od podatku, więc jej ciężar jest odczuwalny w całości. Dawniej większa jej część wracała jako niższa zaliczka.

Krok trzeci to zaliczka na podatek. Podstawą opodatkowania jest brutto pomniejszone o składki społeczne i o koszty uzyskania przychodu, zaokrąglone do pełnych złotych zgodnie z Ordynacją podatkową. Koszty to kwota ryczałtowa: 250 zł miesięcznie przy pracy w miejscowości zamieszkania i 300 zł przy dojeżdżaniu do innej miejscowości. Od tak ustalonej podstawy liczy się 12%, a jeśli pracownik złożył PIT-2, wynik pomniejsza się o 300 zł miesięcznej kwoty zmniejszającej. Sama zaliczka też idzie do pełnych złotych.

Krok czwarty to odejmowanie. Netto to brutto minus składki społeczne, minus zdrowotna, minus zaliczka. Przy 8 000 zł brutto, kosztach miejscowych i złożonym PIT-2 wychodzi 8 000 − 1 096,80 − 621,29 − 498 = 5 783,91 zł. Warto zauważyć, że zaliczka nie jest tu największym potrąceniem. Składki społeczne i zdrowotna zabierają razem 1 718,09 zł, czyli ponad trzy razy więcej niż podatek. Pensja netto w Polsce jest bardziej kwestią składek niż podatku dochodowego i tabela niżej pokazuje to wprost.

Osobną sprawą jest to, kto płaci pozostałą część składek. Emerytalna dzieli się po połowie: te same 9,76% płaci pracodawca ponad kwotę brutto. Rentowa dzieli się nierówno: 1,5% płaci pracownik, 6,5% pracodawca. Do tego dochodzą po stronie pracodawcy składka wypadkowa i fundusze pozaubezpieczeniowe, których ten kalkulator nie liczy, bo należą do innego pytania: ile kosztuje zatrudnienie, a nie ile zostaje na koncie. Kwota brutto z umowy nie jest więc ani tym, co pracownik dostaje, ani tym, co pracodawca wydaje. Leży pomiędzy jednym a drugim.

Z tej samej arytmetyki wynika odpowiedź na pytanie zadawane przy negocjacjach: ile daje tysiąc złotych podwyżki. W pierwszym progu podatkowym z każdego dodatkowego tysiąca brutto zostaje 681,24 zł netto, i jest to kwota stała, niezależna od poziomu pensji: 8 000 zł brutto daje 5 783,91 zł, a 9 000 zł daje 6 465,15 zł. Składki zabierają 137,10 zł, zdrowotna 77,66 zł, podatek 104 zł. Powyżej progu, gdzie działa stawka 32%, z tysiąca zostaje odpowiednio mniej. Podwyżka o dziesięć procent brutto nie jest zatem podwyżką o dziesięć procent netto, choć różnica jest mniejsza, niż wielu osobom się wydaje.

Zaokrąglenia zasługują na osobne zdanie, bo to one odpowiadają za groszowe różnice między kalkulatorami. Każda składka zaokrągla się do grosza osobno, a nie ich suma. Podstawa opodatkowania i zaliczka zaokrąglają się do pełnych złotych, przy czym końcówka poniżej pięćdziesięciu groszy idzie w dół, a od pięćdziesięciu w górę. Ten kalkulator stosuje obie reguły w tej właśnie kolejności. Kalkulator, który zaokrągla dopiero na końcu, potrafi pokazać kwotę różniącą się o kilkadziesiąt groszy, i to nie on ma rację, tylko lista płac. Kolejność ma tu znaczenie podwójnie: najpierw zaokrągla się podstawę opodatkowania, potem liczy się od niej podatek, a dopiero na końcu zaokrągla się samą zaliczkę, już po odjęciu kwoty zmniejszającej. Zamiana tych kroków miejscami potrafi zmienić zaliczkę o złotówkę, a razem z nią kwotę na koncie.

Tabela niżej pokazuje sześć poziomów wynagrodzenia policzonych na tych samych założeniach: koszty miejscowe 250 zł, złożony PIT-2, pełny miesiąc pracy, jedna umowa. Kolumna z kwotą miesięczną dotyczy miesiąca sprzed przekroczenia progu podatkowego, czyli tego, co pracownik widzi na pasku przez pierwszą część roku. Kolumna roczna jest sumą dwunastu miesięcy policzonych po kolei, z uwzględnieniem progu i rocznego limitu podstawy emerytalnej. Przy trzech niższych kwotach obie kolumny zgadzają się ze sobą, przy trzech wyższych już nie.

Pierwszy wiersz to wynagrodzenie minimalne 4 806 zł, z którego zostaje 3 605,85 zł, czyli 75% kwoty brutto. Przy tej kwocie wynik jest jednak ostrożny: działa tu ograniczenie składki zdrowotnej, którego kalkulator nie liczy, więc rzeczywiste netto bywa nieco wyższe. Piszemy o tym osobno w ostatniej sekcji, bo jest to najważniejsze ograniczenie tego narzędzia i dotyczy dokładnie tych osób, które najczęściej sprawdzają, ile im zostanie.

Im wyższe brutto, tym mniejszy udział netto, i dzieje się to jeszcze zanim pojawi się drugi próg podatkowy. Przy 4 806 zł zostaje 75%, przy 8 000 zł już 72,3%, przy 20 000 zł tylko 69,8%. Powód jest arytmetyczny i nie ma nic wspólnego z progresją stawek: koszty uzyskania przychodu i kwota zmniejszająca podatek są kwotami stałymi, więc przy wyższej pensji stanowią mniejszą jej część. Te same 250 zł kosztów to 5,2% pensji minimalnej i 1,25% pensji dwudziestotysięcznej.

Przy 15 000 zł brutto miesięcznie kwota roczna przestaje być dwunastokrotnością miesięcznej. Podstawa opodatkowania wynosi 12 694 zł miesięcznie, więc po dziewięciu miesiącach narasta do 114 246 zł. W dziesiątym miesiącu do progu brakuje 5 754 zł i tylko ta część opodatkowana jest stawką 12%, a pozostałe 6 940 zł, stawką 32%. Zaliczka skacze z 1 223 zł do 2 611 zł, a od jedenastego miesiąca do 3 762 zł. Rocznie zostaje 120 200,96 zł zamiast 126 666,96 zł, czyli o 6 466 zł mniej, niż wynikałoby z mnożenia.

Przy 20 000 zł brutto ten sam mechanizm działa wcześniej i mocniej. Próg wypada w ósmym miesiącu, netto spada z 13 963,78 zł do 10 750,78 zł, a od dziewiątego miesiąca ustala się na 10 561,78 zł. Rocznie zostaje 150 744,36 zł, podczas gdy dwunastokrotność pierwszego miesiąca dawałaby 167 565,36 zł. To jest właśnie powód, dla którego kalkulator pokazuje kwotę roczną osobno, zamiast zostawić czytelnikowi mnożenie: mnożenie daje tu wynik zawyżony o prawie siedemnaście tysięcy złotych.

Tabelę da się czytać także w drugą stronę, choć trzeba przy tym uważać. Dzielenie oczekiwanej kwoty netto przez 0,72 jest przybliżeniem, które sprawdza się w środku tabeli i zawodzi na jej krańcach, bo udział netto zmienia się razem z pensją. Żeby na konto trafiało 5 000 zł, potrzeba około 6 850 zł brutto; żeby trafiało 10 000 zł, potrzeba już około 14 185 zł, czyli nie dwa razy tyle. Zależność jest rosnąca, ale schodkowa: zaokrąglenia do pełnych złotych sprawiają, że kilka sąsiednich kwot brutto potrafi dawać identyczne netto. Dlatego jednoznaczna w rozmowie o wynagrodzeniu jest kwota brutto, a nie netto: to samo brutto daje różne netto w zależności od PIT-2 i kosztów.

Kwota roczna z tego kalkulatora to suma dwunastu wypłat, a nie wynik rozliczenia rocznego. Zaliczki pobierane co miesiąc są przybliżeniem podatku należnego za cały rok i po zakończeniu roku porównuje się je z podatkiem faktycznie należnym. Jeżeli pracownik korzysta z ulg, odlicza darowizny albo rozlicza się wspólnie z małżonkiem, po tym porównaniu wraca do niego nadpłata. Jeżeli miał kilka źródeł przychodu i w każdym stosowano osobno kwotę zmniejszającą, może wyjść dopłata. Suma z tabeli jest więc tym, co przechodzi przez konto w ciągu roku, a nie ostatecznym bilansem z urzędem skarbowym.

Przy jeszcze wyższych zarobkach pojawia się efekt odwrotny. Roczna podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowej ma limit 282 600 zł, po którego przekroczeniu obie składki znikają do końca roku. Przy 30 000 zł brutto limit wyczerpuje się w dziesiątym miesiącu i netto rośnie z 15 653,17 zł do 17 646,15 zł. Nie znika za to składka chorobowa, a zdrowotna nawet rośnie, bo od podstawy odejmuje się teraz mniej składek. Grudniowy pasek wypłaty osoby dobrze zarabiającej wygląda więc inaczej niż czerwcowy w obie strony naraz, i oba te przebiegi kalkulator liczy. W kolumnie rocznej widać wynik netto obu tych mechanizmów naraz, bez rozbijania go na miesiące; miesięczny przebieg zmienia się bowiem inaczej przy każdej kwocie brutto i nie da się go streścić jedną liczbą.

Dwie rzeczy w tym formularzu zależą od pracownika, a nie od wysokości pensji: złożenie PIT-2 i rodzaj kosztów uzyskania przychodu. Razem odpowiadają za 306 zł miesięcznie i 3 672 zł rocznie różnicy w kwocie na koncie, przy każdej wysokości wynagrodzenia. Przy pensji minimalnej to ponad 8% netto, przy dwudziestu tysiącach nieco ponad 2%, ale kwota jest ta sama, bo obie pozycje są kwotami stałymi, a nie procentami.

PIT-2 to oświadczenie składane pracodawcy, na podstawie którego stosuje on przy każdej wypłacie 1/12 rocznej kwoty zmniejszającej podatek. Roczna kwota zmniejszająca to 3 600 zł, więc miesięcznie jest to równe 300 zł. Bez tego oświadczenia pracodawca ma obowiązek liczyć zaliczkę bez pomniejszenia, nie dlatego, że ktoś traci prawo do kwoty wolnej, tylko dlatego, że płatnik nie ma podstawy, by ją stosować. Kwota wolna od podatku wynosi w tym rozliczeniu 30 000 zł, bo tyle trzeba pomnożyć przez 12%, żeby otrzymać 3 600 zł.

Pieniądze niepobrane przez PIT-2 nie przepadają, tylko wracają rok później. Kto nie złożył oświadczenia, płaci co miesiąc 300 zł zaliczki więcej i odzyskuje 3 600 zł w zwrocie z rozliczenia rocznego. Ekonomicznie jest to nieoprocentowana pożyczka udzielona budżetowi na kilkanaście miesięcy. Przy pensji 8 000 zł brutto netto wynosi 5 783,91 zł z PIT-2 i 5 483,91 zł bez niego: te 300 zł to różnica między jednym a drugim wierszem tabeli niżej, w każdym z dwóch wariantów kosztów.

Koszty uzyskania przychodu przy umowie o pracę są ryczałtem i mają dwie wysokości. Miejscowe, czyli 250 zł miesięcznie, przysługują pracownikowi zatrudnionemu w miejscowości, w której mieszka. Zamiejscowe, czyli 300 zł, przysługują temu, kto dojeżdża do pracy z innej miejscowości i nie otrzymuje dodatku za rozłąkę. Rocznie daje to odpowiednio 3 000 zł i 3 600 zł. Nie trzeba niczego dokumentować ani zbierać biletów: jest to kwota ryczałtowa, a nie zwrot rzeczywistych wydatków na dojazd.

Różnica między jednym a drugim wariantem jest mniejsza, niż wielu osobom się wydaje: 50 zł miesięcznie kosztów obniża podstawę opodatkowania o 50 zł, a zaliczkę o 12% z tej kwoty, czyli o 6 zł. Tyle właśnie zyskuje pracownik dojeżdżający: 6 zł miesięcznie i 72 zł rocznie. Koszty obniżają podatek, a nie samą pensję, więc ich wpływ jest zawsze równy stawce podatku pomnożonej przez różnicę w kosztach. Przy dochodach powyżej progu, gdzie działa stawka 32%, ta sama różnica warta jest 16 zł miesięcznie.

Oświadczenie składa się pracodawcy i obowiązuje do odwołania, więc nie trzeba go powtarzać co roku, ale przy zmianie pracy nowy pracodawca potrzebuje własnego: poprzedni nie przekazuje go dalej. Złożenie w trakcie roku działa od najbliższej wypłaty, która jeszcze może je uwzględnić; miesiące wcześniejsze rozlicza się w zeznaniu rocznym. Z punktu widzenia tego kalkulatora liczy się tylko to, czy pracodawca stosuje pomniejszenie przy wypłacie, którą właśnie sprawdzasz. Jeżeli tak, wybierz „tak”; jeżeli oświadczenia jeszcze nie złożyłeś, wybierz „nie”, a różnicę zobaczysz od razu.

Przy niskich wynagrodzeniach obie te pozycje potrafią zetrzeć zaliczkę do zera. Przy 3 000 zł brutto, czyli na przykład na części etatu, podstawa opodatkowania wynosi 2 339 zł, 12% z niej to 280,68 zł, a to mniej niż 300 zł miesięcznego zmniejszenia, zaliczka wynosi wtedy zero i netto to 2 355,72 zł. Kalkulator nie pokaże w tym miejscu kwoty ujemnej: pomniejszenie zatrzymuje się na zerze, a niewykorzystana część kwoty zmniejszającej nie przechodzi na kolejny miesiąc, tylko wraca w rozliczeniu rocznym. Koszty uzyskania przychodu też mają swój sufit: nie mogą przekroczyć dochodu, od którego są odejmowane.

Obie pozycje wracają zresztą w zeznaniu rocznym niezależnie od tego, co robił płatnik w ciągu roku. Kwotę zmniejszającą podatek rozlicza się tam w wysokości rocznej, a koszty uzyskania przychodu w kwocie wynikającej z liczby przepracowanych miesięcy. Brak PIT-2 przekłada się więc na wyższe zaliczki i wyższy zwrot, a nie na wyższy podatek. Ten kalkulator odpowiada na pytanie o kwotę na koncie w danym miesiącu, więc pokazuje stan sprzed tego wyrównania, i to on jest tym, co widać na pasku wypłaty.

Trzecim wariantem są koszty autorskie: 50% honorarium za przeniesienie praw do utworu, liczone od honorarium już pomniejszonego o składki społeczne. Przy 8 000 zł brutto i całości pensji objętej honorarium daje to 3 451,60 zł kosztów zamiast 250 zł i 384 zł więcej na koncie. Jeżeli honorarium obejmuje tylko część wynagrodzenia, reszcie należy się zwykły ryczałt: kalkulator dolicza wtedy 250 zł od części nietwórczej, bo o koszty pyta jednym wyborem i zamiejscowych z autorskimi nie łączy; różnica wynosi 6 zł miesięcznie. Roczny limit kosztów autorskich to 120 000 zł i po jego wyczerpaniu zostaje sam ryczałt, co przy honorarium powyżej mniej więcej 23 180 zł brutto widać w tabeli dwunastu miesięcy jako spadek netto w środku roku.

Kalkulator nie sprawdza za to, czy koszty autorskie w ogóle się należą, bo nie zna treści umowy. Potrzebne są trzy rzeczy naraz: wyodrębnione w umowie honorarium, ewidencja czasu pracy twórczej i działalność z katalogu w art. 22 ust. 9b. Samo wykonywanie twórczego zawodu nie wystarcza, a wynik z tym wariantem jest kuszący na tyle, że warto to powiedzieć wprost. Nie obsługuje też pozostałych wariantów kosztów ryczałtowych, bo mają one tylko limit roczny, bez kwoty miesięcznej: dotyczą pracownika zatrudnionego u więcej niż jednego pracodawcy jednocześnie, co wykracza poza jedną pensję z jednej umowy, na której to narzędzie się opiera.

PPK jest jedyną pozycją w tym rachunku, która działa w obie strony naraz, i to nie w ten sposób, w który wydaje się działać. Wpłata pracownika jest potrącana z wynagrodzenia już po opodatkowaniu, więc nie obniża ani składek, ani podatku; obniża wyłącznie kwotę na koncie. Wpłata pracodawcy nie wchodzi do podstawy wymiaru składek, ale jest dla pracownika przychodem ze stosunku pracy, więc podnosi podstawę opodatkowania. Pracownik płaci zatem podatek od pieniędzy, których nigdy nie zobaczy na koncie, i to jest ta część rachunku, którą najczęściej się pomija.

Policzmy to przy 8 000 zł brutto i wpłatach podstawowych, czyli 2% od pracownika i 1,5% od pracodawcy. Składki społeczne i zdrowotna zostają bez zmian: 1 096,80 zł i 621,29 zł, bo wpłata pracodawcy nie należy do podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowej, a podstawa zdrowotnej wywodzi się z tej samej kwoty. Podstawa opodatkowania rośnie natomiast o 120 zł jego wpłaty, z 6 653 zł do 6 773 zł, a zaliczka z 498 zł do 513 zł. Na koniec odchodzi 160 zł wpłaty własnej. Na konto trafia 5 608,91 zł zamiast 5 783,91 zł: mniej o 175 zł, choć potrącenie widoczne na pasku wynosi 160 zł. Brakujące 15 zł to podatek od wpłaty pracodawcy.

Druga strona tego samego rachunku wygląda lepiej. Na rachunek PPK wpływa w tym miesiącu 280 zł: 160 zł od pracownika i 120 zł od pracodawcy. Pracownik oddał 175 zł, a przybyło mu 280 zł: na każde 100 zł, o które spadło netto, na rachunku przybywa 160 zł. To jest cała ekonomia tego programu w jednym zdaniu i jest ona korzystna, dopóki dopłata pracodawcy przewyższa podatek od niej, co przy skali podatkowej zdarza się zawsze. Reszta pytania (czy warto) dotyczy już nie arytmetyki wypłaty, tylko tego, kiedy te pieniądze są dostępne i jak są inwestowane, a na to ten kalkulator nie odpowiada.

Do wpłat dochodzą jeszcze dwie kwoty z Funduszu Pracy, których kalkulator nie pokazuje, bo nie przechodzą przez listę płac. Wpłata powitalna to jednorazowe 250 zł po trzech pełnych miesiącach uczestnictwa, a dopłata roczna to 240 zł za każdy rok, w którym wpłaty podstawowe i dodatkowe osiągnęły co najmniej tyle, ile wynosiłyby wpłaty podstawowe od sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia: w 2026 r. jest to 1 009,26 zł, czyli 3,5% z 28 836 zł. Przy 8 000 zł brutto i podstawowych stawkach roczne wpłaty to 3 360 zł, więc warunek jest spełniony z dużym zapasem, a rachunek rośnie w pierwszym roku o 3 600 zł przy 2 100 zł zabranych z kieszeni.

Wysokość obu wpłat nie jest sztywna i dlatego formularz ma dwa suwaki. Pracownik płaci podstawowo 2% i może dołożyć dodatkowe do 2%, razem 4%. Może też zejść poniżej 2%, aż do 0,5%, ale tylko w miesiącu, w którym jego wynagrodzenie ze wszystkich źródeł nie przekracza 1,2-krotności minimalnego, czyli 5 767,20 zł. Ten warunek ma dodatkowy haczyk: pracodawca musi pominąć złożoną deklarację w każdym miesiącu, w którym pensja u niego przekracza tę kwotę. Kalkulator zna dokładnie tę pensję, więc obniżkę w takim wypadku odrzuca i liczy pełne 2%, zamiast pokazywać pasek, którego żadna lista płac by nie wystawiła.

Pracodawca płaci podstawowo 1,5% i tej części obniżyć nie może; może natomiast zadeklarować dodatkowe do 2,5%, razem 4%. Dlatego suwak wpłaty pracodawcy zaczyna się od 1,5%, a nie od zera: rezygnację z programu wyraża się przełącznikiem „uczestnictwo w PPK”, nie zerową stawką. Przy maksymalnych wpłatach po obu stronach, czyli 4% i 4%, z 8 000 zł brutto zostaje 5 424,91 zł netto, na rachunek wpływa 640 zł, a stanowisko kosztuje pracodawcę 9 958,40 zł zamiast 9 638,40 zł. Cały ten wzrost kosztu trafia na prywatny rachunek pracownika, a nie do budżetu.

W wykresie podziału kosztu pracodawcy wpłaty na PPK stoją po stronie pracownika, razem z kwotą netto, a nie po stronie danin. Powód jest prosty: środki zgromadzone na rachunku PPK są prywatną własnością uczestnika, a nie składką publiczną. Do budżetu trafia z PPK tylko podatek od wpłaty pracodawcy: te 15 zł przy 8 000 zł brutto i stawce podstawowej. Dlatego przy włączonym PPK udział danin w koszcie pracodawcy spada z 39,99% do 39,65%, mimo że państwo bierze o 15 zł więcej: rośnie mianownik, bo koszt pracodawcy urósł o jego wpłatę.

Uczestnictwo jest dobrowolne, ale zapis jest automatyczny, a rezygnacja wymaga pisemnej deklaracji złożonej pracodawcy. Deklaracja nie działa raz na zawsze: co cztery lata, od 1 kwietnia, pracodawca wznawia wpłaty za osobę, która wcześniej zrezygnowała, chyba że złoży ona rezygnację ponownie. Dlatego kalkulator pyta o uczestnictwo, zamiast je zakładać, i dlatego domyślnie stoi na „nie”: to jedyny wariant, w którym nie zgaduje żadnej stawki. Kto jest zapisany, przełącza jednym kliknięciem i od razu widzi obie strony rachunku.

Ostatnia rzecz, o której warto wiedzieć przed przełączeniem suwaka, dotyczy wyjścia z programu z pieniędzmi. Wypłata bez potrąceń przysługuje po sześćdziesiątce: 25% środków jednorazowo, a 75% w co najmniej 120 ratach miesięcznych. Wcześniejszy zwrot jest możliwy zawsze, ale kosztuje: 30% środków pochodzących z wpłat pracodawcy trafia do ZUS jako składka emerytalna, pozostałe 70% wypłaca się po potrąceniu podatku dochodowego, a od zysków należy się podatek od dochodów kapitałowych. Wpłata powitalna i dopłaty roczne przepadają w całości. To nie jest więc konto oszczędnościowe i kalkulator wypłaty nie liczy: pokazuje wyłącznie to, co dzieje się z miesięczną wypłatą.

Najważniejsze pominięcie dotyczy najniższych wynagrodzeń. Składka zdrowotna pracownika nie może być wyższa niż zaliczka na podatek dochodowy obliczona według przepisów obowiązujących 31 grudnia 2021 r. Ograniczenie to działa realnie przy pensjach bliskich minimalnej, gdzie hipotetyczna zaliczka sprzed reformy jest niższa niż 9% podstawy. Kalkulator go nie stosuje, więc dla takich pensji pokazuje składkę zdrowotną zawyżoną, a kwotę netto zaniżoną. Dla 4 806 zł brutto podana kwota 3 605,85 zł jest zatem dolną granicą, a nie kwotą ostateczną.

Powód pominięcia jest techniczny i uczciwiej go nazwać, niż ukryć. Policzenie tego ograniczenia wymaga drugiego, zamrożonego silnika podatkowego, liczącego zaliczkę według stanu prawnego z końca 2021 r., z ówczesną skalą, ówczesną kwotą zmniejszającą i ówczesnym odliczeniem składki zdrowotnej od podatku. Dopóki taki moduł nie powstanie, kalkulator woli podać kwotę ostrożną niż zgadywaną. Różnica nie przekracza kilkudziesięciu złotych i dotyczy wyłącznie okolic wynagrodzenia minimalnego; przy 6 000 zł brutto i wyżej ograniczenie już nie wiąże.

Nieuwzględnione są też ulgi, które zerują lub obniżają zaliczkę: ulga dla młodych do 26. roku życia, ulga na powrót i ulga dla rodzin z czworgiem dzieci. Osoba korzystająca z którejkolwiek z nich zapłaci mniejszy podatek niż tu policzony, a przy uldze dla młodych i wynagrodzeniu poniżej rocznego limitu, żadnego. Kalkulator pokazuje wtedy netto niższe od rzeczywistego, i to o całą kwotę zaliczki: przy 8 000 zł brutto o 498 zł miesięcznie. Składek to nie dotyczy, bo ulgi podatkowe nie zwalniają ze składek.

PPK kalkulator liczy, ale z jednym uproszczeniem, które warto nazwać. Wpłatę pracodawcy dolicza do przychodu w tym samym miesiącu, w którym ją naliczono, podczas gdy przepisy dają na przekazanie wpłaty czas do 15. dnia miesiąca następnego, a przychód powstaje dopiero z chwilą przekazania. W rzeczywistym roku styczniowy pasek nie ma więc jeszcze tego przychodu, a grudniowy ma go za dwa miesiące naraz. Przy równych pensjach roczna suma wychodzi identyczna i różnią się wyłącznie pierwszy i ostatni miesiąc, dlatego uproszczenie zostało, ale kto porównuje kalkulator ze styczniowym paskiem, zobaczy tę jedną różnicę.

Poza zakresem jest również wszystko, co wykracza poza jedną umowę i jeden pełny miesiąc. Wspólne rozliczenie z małżonkiem zmienia podatek roczny, ale nie miesięczną zaliczkę pobieraną przez pracodawcę, więc kwota z tego kalkulatora pozostaje przy nim prawdziwa, a różnica pojawia się dopiero w zeznaniu. Druga umowa u innego pracodawcy to już inna sprawa: progi i limity sumują się w skali roku, PIT-2 stosuje jeden płatnik, a koszty mają wtedy własny limit roczny. Kalkulator liczący jedną pensję nie ma jak tego zobaczyć.

Dla równowagi wypada powiedzieć, czego kalkulator nie upraszcza, choć wiele podobnych narzędzi upraszcza. Liczy drugi próg podatkowy w tym miesiącu, w którym faktycznie zostaje przekroczony, i dzieli wtedy dochód między stawkę 12% i 32%, zamiast przełączać całą pensję na wyższą stawkę od następnego miesiąca. Liczy roczny limit podstawy wymiaru składek emerytalnej i rentowej, po którego przekroczeniu netto rośnie, a składka zdrowotna razem z nim. Stosuje też zaokrąglenia w tej kolejności, w której robi to lista płac: każdą składkę do grosza, podstawę opodatkowania i zaliczkę do pełnych złotych.

Wynik czyta się więc tak: to kwota, jaką dostanie pracownik zatrudniony na jedną umowę o pracę, przepracowujący pełny miesiąc i nieobjęty żadną ulgą, przy takim uczestnictwie w PPK, jakie zaznaczył w formularzu. Jeżeli Twoja sytuacja pasuje do tego opisu, różnica wobec paska wypłaty powinna wynosić najwyżej kilka groszy i brać się z zaokrągleń w systemie kadrowym. Jeżeli nie pasuje, kierunek różnicy da się przewidzieć: ulgi i ograniczenie składki zdrowotnej podnoszą rzeczywiste netto ponad to, co pokazujemy, a nieobecności je obniżają. Kalkulator jest punktem odniesienia, nie wyrocznią.

Osobne pytanie to aktualność stawek. Żadna z liczb użytych w tym rachunku nie jest wpisana w kod kalkulatora: wszystkie pochodzą z jednego pliku parametrów, w którym przy każdej stoi artykuł ustawy, a przy kwotach ogłaszanych co roku także pozycja Monitora Polskiego albo Dziennika Ustaw. Zmiana przepisu jest wtedy zmianą jednej linijki, a nie polowaniem na stawkę rozsianą po treści. Stan prawny, w którym liczy ta strona, to rok 2026 i tego roku dotyczą wszystkie kwoty w tabelach wyżej.

Nie liczy wreszcie wynagrodzenia za część miesiąca, wynagrodzenia chorobowego i zasiłków, premii wypłacanych nieregularnie, świadczeń pozapłacowych ani składek, które pracodawca płaci ponad kwotę brutto: te ostatnie są tematem osobnego rachunku, odpowiadającego na pytanie o całkowity koszt zatrudnienia, a nie o kwotę na koncie. Zakłada opłacaną składkę chorobową, co przy umowie o pracę jest obowiązkowe, więc tu akurat założenie nigdy nie jest błędne. Wynik jest kwotą dla najprostszego przypadku i tylko dla niego. To kalkulator, a nie porada podatkowa; przy nietypowej sytuacji rozstrzyga lista płac, nie ta strona.