Leasing czy kredyt: porównanie płatności

Porównanie sprowadza się do jednej rzeczy: ile pieniędzy wyjdzie z konta w każdym z dwóch wariantów. Po stronie leasingu to wpłata własna, suma rat i wykup na koniec. Po stronie kredytu to wpłata własna i suma rat, bez wykupu, bo pojazd jest Twój od pierwszego dnia. Obie strony liczone są tym samym wzorem annuitetowym, który znajdziesz też w osobnych kalkulatorach raty leasingu i raty kredytu.

Same płatności to jednak dopiero połowa pytania, bo w firmie część z nich wraca. Dlatego pod formularzem są trzy przełączniki: rodzaj pojazdu, forma opodatkowania i prawo do odliczenia VAT. Z nich kalkulator liczy drugą połowę: ile VAT-u odliczysz po każdej ze stron, ile trafi do kosztów uzyskania przychodu i o ile obniży to podatek dochodowy. Dopiero koszt po odliczeniach jest liczbą, którą warto porównywać.

Obie strony liczą to inaczej. W leasingu operacyjnym VAT odliczasz od każdej opłaty, a kosztem są odsetki w całości i spłata wartości auta ograniczona proporcją limitu z art. 23 ust. 1 pkt 47a ustawy o PIT. Przy zakupie na kredyt VAT odliczasz raz, od ceny auta, a kosztem są odsetki i odpisy amortyzacyjne, ${pct(CAR_DEPRECIATION_RATE)} rocznie od wartości początkowej, z tym samym limitem. Ta druga ścieżka rozkłada koszt na pięć lat, więc na krótszej umowie pokazuje mniej.

Poza modelem zostaje sporo: leasing finansowy, wykup i to, co dzieje się z autem po umowie, koszty używania (paliwo, serwis) z ich własną regułą 75%, ulgi i wspólne rozliczenie, wreszcie pytanie, czy firma ma dochód wystarczający, by cały koszt się w nim zmieścił. Zdarza się, że tańsze finansowanie przegrywa po rozliczeniu podatków, w domyślnym przykładzie poniżej dzieje się dokładnie tak. To nie jest porada podatkowa, kwestie podatkowe ustal z księgowym albo doradcą podatkowym.

Przy takim samym oprocentowaniu i zerowym wykupie obie raty są identyczne: to ten sam wzór, ta sama kwota finansowania, ten sam okres. Różnicę tworzą dokładnie dwie rzeczy: wykup i rozbieżność w oprocentowaniu ofert.

Wykup działa jak część zadłużenia odłożona na koniec. Nie amortyzujesz go ratami, tylko przez cały okres płacisz od niego odsetki, a na końcu oddajesz w całości. W kalkulatorze widać to jako parę: rata w dół, suma płatności w górę. Im wyższy wykup, tym mocniejsze rozejście się tych dwóch liczb.

Oprocentowanie działa prościej: wyższa stopa to wyższa rata i wyższa suma. Warto tylko pamiętać, że stopy podane w dwóch ofertach nie zawsze znaczą to samo: jedna może być nominalna, druga zawierać już część opłat. Jeżeli porównujesz oferty, sprowadź je najpierw do tej samej definicji, a dopiero potem wpisuj do kalkulatora.

Wpłata własna jest po obu stronach taka sama i zmniejsza kwotę finansowania jednakowo. Nie przechyla porównania w żadną stronę, ale zmienia jego skalę: przy większej wpłacie finansujesz mniej, więc i różnica między wariantami w złotówkach jest mniejsza.

Suma płatności jest lepszą miarą niż sama rata, bo rata daje się obniżyć na kilka sposobów, które nie czynią oferty tańszą: dłuższym okresem, wyższym wykupem, większą wpłatą własną. Każdy z nich przesuwa pieniądze w czasie, a nie zmniejsza ich ilości.

Weźmy przykład arytmetyczny na liczbach z pól kalkulatora. Auto za 150 000 zł netto, wpłata własna 20% (30 000 zł), okres 48 miesięcy, czyli 120 000 zł do sfinansowania. Leasing przy 8% i wykupie 10% (15 000 zł) daje ratę 2663,36 zł i sumę płatności 172 841,13 zł. Kredyt przy 9% na tę samą kwotę finansowania daje ratę 2986,21 zł i sumę 173 337,84 zł. Kredyt jest tu droższy o 496,72 zł, przy racie wyższej o 322,85 zł.

Teraz zmień w tym samym przykładzie jedną rzecz: zrównaj oprocentowanie kredytu z leasingiem na 8%. Rata kredytu spada do 2929,55 zł, suma do 170 618,43 zł, i to leasing staje się droższy, o 2222,70 zł. Cała przewaga leasingu w pierwszym wariancie brała się z jednego punktu procentowego różnicy w oprocentowaniu, a nie z konstrukcji umowy; przy równej stopie płacisz za niższą ratę odsetkami od odłożonego wykupu.

To jest praktyczny wniosek z tego kalkulatora: różnice między wariantami finansowania tego samego auta są zwykle rzędu pojedynczych procent sumy płatności. Podatki i realne koszty utrzymania pojazdu operują na znacznie większych kwotach.

Weźmy ten sam przykład: auto spalinowe za 150 000 zł netto, wpłata własna 20%, 48 miesięcy, leasing przy 8% z wykupem 10%, kredyt przy 9%, użytek mieszany (odliczenie VAT 50%). W samych płatnościach leasing jest tańszy o 496,72 zł. Po odliczeniach wynik zależy od formy opodatkowania, i nie zawsze wychodzi tak samo.

Leasing odlicza VAT od wszystkich opłat razem z wykupem: 19 876,73 zł. Kredyt odlicza go raz, od ceny auta: 17 250,00 zł. Po stronie kosztu leasing wykazuje 113 631,40 zł (odsetki plus ograniczona limitem 100 000,00 zł spłata wartości), a kredyt 103 337,84 zł, odsetki oraz cztery z pięciu lat amortyzacji, bo umowa trwa 48 miesięcy, a odpisy 20% rocznie rozkładają się na pięć.

Przy skali 32% wygrywa leasing, przy liniowym różnica schodzi do 174,24 zł na korzyść kredytu, a na ryczałcie, gdzie kosztu nie ma w ogóle i zostaje sam VAT, kredyt wygrywa o 2130,02 zł mimo wyższych płatności. To jest właśnie ten moment, w którym porównanie samych rat wprowadza w błąd.

Jedno zastrzeżenie do kolumny kredytu: brakująca piąta część amortyzacji nie znika, tylko wypada po okresie porównania. Po stronie leasingu odpowiada jej wykup, którego kalkulator do kosztów nie zalicza. Obie te rzeczy działają w przeciwne strony i obie dzieją się po ostatniej racie.

Własność. W kredycie pojazd jest Twój od początku i widnieje w majątku firmy, choć zwykle obciążony zabezpieczeniem. W leasingu przez okres umowy właścicielem jest finansujący, a Ty jesteś użytkownikiem. To ma znaczenie przy sprzedaży auta w trakcie umowy, przy zmianie planów i przy tym, co możesz z pojazdem zrobić bez pytania.

Koniec umowy. W kredycie po ostatniej racie nie dzieje się nic: auto zostaje. W leasingu trzeba podjąć decyzję: wykupić, oddać albo wziąć kolejny pojazd. Wykup to realna kwota do zapłacenia, uwzględniona w sumie płatności w tym kalkulatorze, ale wymagająca gotówki w konkretnym momencie.

Dostępność i formalności. Obie formy mają własne wymagania co do stażu działalności, zabezpieczeń i zdolności. Nie da się z góry powiedzieć, która jest łatwiejsza, zależy to od konkretnej firmy i konkretnego finansującego.

Elastyczność w trakcie. Warunki wcześniejszego zakończenia, zmiany harmonogramu czy przeniesienia umowy na inny podmiot różnią się między produktami i między finansującymi. To zapisy umowne, nie cecha samej formy finansowania, więc trzeba je przeczytać w konkretnym dokumencie.

Rozliczenie podatkowe. Najważniejszy element i ten, na który kalkulator odpowiada tylko w zakresie trzech przełączników: leasing operacyjny kontra zakup na kredyt, przy wybranej formie opodatkowania i wybranym prawie do odliczenia VAT. Rodzaj umowy, koszty używania auta, ulgi i wysokość dochodu zostają poza modelem. Zestaw wynik z tego kalkulatora z księgowym: to jedyna droga do pełnej odpowiedzi.

Wartość auta po okresie. Kalkulator odejmuje ją od obu kosztów i dopiero wtedy pokazuje koszt posiadania: ile te lata jeżdżenia naprawdę kosztowały, a nie ile przez nie przeszło przez konto. Odejmuje się ta sama kwota po obu stronach, więc która opcja jest tańsza, to się od niej nie zmienia; zmienia się skala, w jakiej czyta się różnicę. Sama liczba jest jednak Twoim założeniem, nie wynikiem: ryzyko wartości rezydualnej, czyli to, że po czterech latach rynek wyceni auto niżej, niż zakładasz, spoczywa po stronie właściciela, czyli po kredycie od pierwszego dnia, a w leasingu dopiero po wykupie. Jeżeli auto oddasz zamiast wykupywać, ten rachunek wygląda inaczej i ten kalkulator go nie liczy.

Czego w tych liczbach dalej nie ma. Ubezpieczenia, po obu stronach, przy czym w leasingu bywa wliczone w ratę i wtedy porównujesz ratę z ubezpieczeniem do raty bez niego. Serwisu, paliwa, opon i przeglądów, które przez cztery lata przewyższają całą różnicę między tymi dwiema ofertami. Prowizji i opłat administracyjnych. Wreszcie zdolności kredytowej i wymagań co do stażu działalności: opcja, której nie dostaniesz, nie jest tańsza ani droższa, jej po prostu nie ma.

Zacznij od zrównania parametrów. Ta sama wartość pojazdu netto, ta sama wpłata własna, ten sam okres. Bez tego porównujesz dwie różne rzeczy i wynik nic nie znaczy. Jeżeli oferty mają różne okresy, przelicz obie na krótszy z nich i sprawdź, jak zmienia się suma.

Potem wpisz oprocentowanie z każdej oferty i wykup z oferty leasingowej. Popatrz na sumę płatności, nie na ratę: rata odpowiada na pytanie o miesięczny budżet, suma na pytanie o cenę. Obie liczby są potrzebne, ale do różnych pytań.

Następnie dopisz do obu sum to, czego kalkulator nie liczy: prowizje, opłaty administracyjne, ubezpieczenie, jeżeli jest wliczone w ratę jednej oferty, a w drugiej nie. Te kwoty potrafią być większe niż różnica, którą właśnie policzyłeś.

Na koniec ustaw trzy przełączniki pod formularzem na swoją sytuację i popatrz na koszt po odliczeniach zamiast na sumę płatności: to on rozstrzyga, która oferta jest tańsza. Potem wpisz, ile Twoim zdaniem auto będzie warte po okresie, i przeczytaj koszt posiadania: to jest liczba mówiąca, ile te lata naprawdę kosztowały. Werdyktu ona nie zmieni, bo odejmuje się po obu stronach tak samo, zmieni tylko skalę, w jakiej czytasz różnicę. A potem dolicz jeszcze paliwo, serwis i opony, których ten kalkulator nie liczy. Wobec nich różnica między dwiema ofertami finansowania bywa drobnym szczegółem.