Kalkulator RRSO: rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania

Oprocentowanie jest ceną za korzystanie z kapitału i tylko za to. Wszystko, co bank pobiera obok (prowizja za udzielenie, opłata przygotowawcza, ubezpieczenie wymagane do zawarcia umowy) jest równie realnym kosztem, ale w oprocentowaniu nie zostawia śladu. Dlatego stawka nominalna nie porządkuje ofert: da się zbudować kredyt z zerowym oprocentowaniem, który wychodzi drożej niż konkurencyjny z dwucyfrową stawką, i odwrotnie.

Poniżej cztery oferty tej samej kwoty 20 000 zł na te same 48 miesięcy, różniące się wyłącznie rozłożeniem ceny między odsetki a prowizję. Kolumna „na rękę” pokazuje, ile faktycznie trafia na konto, bo prowizja jest tu potrącana z wypłaty.

RRSO liczy się od całkowitego kosztu kredytu, a ten obejmuje odsetki, prowizje, opłaty, podatki i marże, a także koszty usług dodatkowych, jeżeli ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu albo do uzyskania go na oferowanych warunkach. To ostatnie zastrzeżenie jest kluczowe: ubezpieczenie, bez którego marża byłaby wyższa, wchodzi do rachunku, nawet jeśli formalnie nazywa się dobrowolnym.

Poza rachunkiem zostaje kilka rzeczy, które nadal kosztują. Koszty notarialne i sądowe przy kredycie hipotecznym nie są kosztem kredytu, tylko kosztem transakcji. Nie wchodzą też opłaty, które płacisz za to, że umowy nie wykonujesz: odsetki karne, monity, opłaty za zmianę harmonogramu. Nie wchodzą wreszcie usługi rzeczywiście opcjonalne, z których możesz zrezygnować bez pogorszenia warunków.

Osobno warto odnotować, że RRSO potrafi przekroczyć oprocentowanie nominalne nawet przy zerowych opłatach. Kredyt 20 000 zł na 12% bez żadnej prowizji ma RRSO 12,68%, bo raty płacone są co miesiąc, a stopę roczną wyznacza się przez podniesienie stopy miesięcznej do dwunastej potęgi. Ta nadwyżka nie jest ukrytym kosztem, tylko efektem przeliczenia. Dlatego stawki nominalnej nie da się porównywać z RRSO wprost, nawet gdy pozornie nie ma czego doliczać.

Najpoważniejsze założenie dotyczy jednak czasu. RRSO wylicza się przy założeniu, że umowa będzie obowiązywać przez cały uzgodniony okres, a obie strony wykonają swoje zobowiązania w terminie. Przy oprocentowaniu zmiennym dochodzi drugie założenie: że dzisiejsza stawka utrzyma się do końca. Żadne z nich nie jest prognozą: to konwencja rachunkowa, która pozwala w ogóle policzyć jedną liczbę. RRSO kredytu o zmiennym oprocentowaniu jest więc zdjęciem dnia dzisiejszego, nie zapowiedzią.

RRSO jest stopą, a nie kwotą. Mówi, ile kosztuje jedna złotówka kredytu przez jeden rok, i milczy o tym, ile złotówek i przez ile lat pożyczasz. Kredyt 20 000 zł na 12% bez prowizji ma RRSO 12,68% niezależnie od tego, czy spłacasz go przez dwa lata, czy przez sześć. Koszt to jednak w pierwszym przypadku 2595,27 zł, a w drugim 8152,28 zł, ponad trzykrotnie więcej za tę samą cenę jednostkową.

Wydłużenie okresu działa też w drugą stronę i to bywa mylące. Opłaty pobierane jednorazowo rozkładają się na więcej lat, więc im dłuższy kredyt, tym mniejszy ich udział w stopie rocznej: RRSO spada, a pieniądze rosną. Ta sama kwota z tą samą prowizją wygląda tak; to samo zestawienie dla Twoich liczb liczy tabela pod wynikiem:

Zasada praktyczna: RRSO porównuj tylko między ofertami o tej samej kwocie i tym samym okresie. Wtedy niższa stopa oznacza po prostu tańszy kredyt i nie trzeba już nic liczyć. Gdy kwota albo okres się różnią, przenieś porównanie na całkowitą kwotę do zapłaty w złotych. To ona wychodzi z Twojego konta.

Zwróć uwagę na jeszcze jedną subtelność widoczną w pierwszej tabeli. Uszeregowanie ofert według RRSO nie musi pokrywać się z uszeregowaniem według kosztu w złotych, bo w każdej z nich na konto trafia inna kwota. Oferta z prowizją potrącaną z wypłaty daje mniej pieniędzy do ręki przy tej samej racie, więc jest droższa za złotówkę, choć suma kosztów bywa niższa. Jeżeli potrzebujesz konkretnej kwoty na koncie, licz od tej kwoty, a nie od kwoty kredytu wpisanej w umowie.

RRSO nie odpowiada też na pytania, które przy dłuższym kredycie potrafią zaważyć więcej niż punkt procentowy. Czy oprocentowanie jest stałe, czy zmienne. Czy można nadpłacać i za ile. Ile kosztuje zmiana harmonogramu, wcześniejsza spłata albo zwolnienie zabezpieczenia. Czy niższa marża jest warunkowana wpływami na konto i co się stanie, gdy zmienisz pracodawcę. To wszystko są zapisy umowy, nie liczby w reklamie.

Reprezentatywny przykład towarzyszący reklamie dotyczy jednej konkretnej kwoty i jednego okresu, dobranych przez bank. Twój wniosek prawie na pewno będzie inny, a RRSO nie skaluje się liniowo: opłata stała jest większym obciążeniem dla kredytu mniejszego i krótszego. Dlatego jedyna liczba warta porównywania to RRSO z decyzji kredytowej albo z formularza informacyjnego dla Twojego wniosku. Ten kalkulator służy do tego, żeby sprawdzić rząd wielkości i zobaczyć, jak zmiana prowizji albo okresu przesuwa wynik, nie do odtworzenia liczby z tabeli konkretnego banku.