Kalkulator nadpłaty kredytu — ile realnie zaoszczędzisz

Pieniądze, które dopłacasz ponad ratę, trafiają na kapitał — i na tym kończy się część automatyczna. To, co bank zrobi dalej, zależy od jednego pola w dyspozycji: czy okres kredytowania ma się skrócić przy niezmienionej racie, czy rata ma spaść przy niezmienionym okresie. Ta jedna decyzja zmienia efekt nadpłaty bardziej niż jej wysokość, a większość kredytobiorców podejmuje ją nieświadomie, bo umowa ma wariant domyślny.

Weź kredyt z 300 000 zł do spłaty, oprocentowaniem 7,5% w skali roku i 300 miesiącami przed sobą. Bez nadpłaty rata wynosi 2216,97 zł, a odsetki przez cały okres sięgają 365 092,06 zł. Dopłacaj 500 zł miesięcznie ze skróceniem okresu, a kredyt skończy się po 189 ratach zamiast 300 i zapłacisz 210 870,60 zł odsetek. Ta sama nadpłata skierowana na obniżenie raty da 280 592,56 zł odsetek. Różnica między dwoma wariantami tej samej wpłaty to blisko 70 tysięcy złotych.

Obniżanie raty rozczarowuje jeszcze z innego powodu. Rata przelicza się od nowego, tylko trochę niższego salda, ale wciąż na wszystkie miesiące pozostałe do pierwotnego końca kredytu. Po pierwszej nadpłacie 500 zł rata spada z 2216,97 zł do 2213,27 zł, czyli o trzy złote siedemdziesiąt groszy. Ulgę w budżecie czuć dopiero po latach systematycznych nadpłat, a odsetki przez ten czas naliczają się od salda, które maleje wolniej, niż mogłoby.

Odsetki nalicza się od salda, więc każda złotówka usunięta z kapitału przestaje generować koszt — ale tylko przez tyle miesięcy, ile kredytowi jeszcze zostało. Nadpłata zrobiona na starcie zabiera odsetki z całej reszty harmonogramu. Ta sama kwota wpłacona pod koniec zabiera je z kilku ostatnich rat, w których i tak prawie nie ma już odsetek. To nie jest różnica kilkunastu procent, tylko rząd wielkości.

Poniżej ten sam kredyt — 300 000 zł, 7,5%, 300 miesięcy — i jedna wpłata 20 000 zł zrobiona w różnych momentach. Rata pozostaje bez zmian, więc kredyt po prostu kończy się wcześniej.

Opłata bywa realna, więc wpisz jej stawkę w formularzu — wynik pokaże wtedy kwotę w złotych i oszczędność już po jej odjęciu. Reguła jest prosta: rekompensatę liczy się od wpłaconej kwoty, a oszczędność zależy od tego, ile miesięcy tej kwocie jeszcze zostało do pracy. Przy nadpłacie 20 000 zł zrobionej na starcie kredytu maksymalna rekompensata 3% to 600 zł wobec ponad dziewięćdziesięciu tysięcy zaoszczędzonych odsetek — rachunek nie wymaga zastanowienia. Przy niewielkiej nadpłacie w ostatnich latach spłaty proporcja się odwraca i kafel „Oszczędność po rekompensacie” pokazuje liczbę ujemną: opłata kosztuje więcej, niż nadpłata daje.

Warto też wiedzieć o mechanizmie działającym w drugą stronę. Przy wcześniejszej spłacie — całkowitej albo częściowej — całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który spłatę skrócono. Dotyczy to również kosztów pobranych z góry, w tym prowizji za udzielenie. Bank powinien rozliczyć tę część sam, ale w praktyce bywa, że trzeba się o nią upomnieć pisemnie.

Przed pierwszą nadpłatą przeczytaj w umowie cztery rzeczy: czy i przez jak długo bank pobiera rekompensatę, jak jest liczona — kalkulator zna tylko wariant procentowy od wpłacanej kwoty, a spotyka się też opłaty ryczałtowe i liczone od odsetek — czy istnieje minimalna kwota nadpłaty oraz w jakim dniu miesiąca nadpłata jest księgowana. Ostatni punkt bywa zaskoczeniem — jeśli bank zalicza nadpłatę dopiero w dniu raty, wpłata zrobiona zaraz po racie przeleży prawie miesiąc, zanim zacznie działać.

Nadpłata jest nieodwracalna. Pieniądze przelane na kapitał znikają z Twojej dyspozycji i nie wrócą, choćby sytuacja zmieniła się w następnym miesiącu. To jedyna wada tej operacji, ale ciężka: kredytobiorca bez oszczędności, który wszystko włożył w nadpłatę, przy pierwszym poważnym wydatku sięga po kredyt gotówkowy, znacznie droższy od hipotecznego, który właśnie nadpłacał.

Kolejność ma znaczenie także między długami. Nadpłacaj najpierw ten najdroższy — zadłużenie na karcie kredytowej albo limit w koncie kosztują zwykle wielokrotnie więcej niż hipoteka, więc każda złotówka skierowana tam pracuje mocniej. Hipoteka jest zazwyczaj najtańszym długiem, jaki będziesz miał w życiu, i ostatnim, który powinien iść do przodu.

Jest też wariant pośredni, o którym warto pamiętać przy niepewnych dochodach: złożyć dyspozycję obniżenia raty, ale dalej przelewać do banku dokładnie tę samą kwotę co wcześniej. Efekt odsetkowy zbliża się wtedy do skrócenia okresu, a formalnie zobowiązana rata jest niższa, więc w gorszym miesiącu można ją po prostu zapłacić i nie naruszyć umowy. Kosztem jest dyscyplina — nadwyżka musi rzeczywiście trafiać na kredyt, a nie na cokolwiek innego.

Na koniec porównanie, które warto zrobić raz na jakiś czas. Nadpłata jest inwestycją o stopie zwrotu równej oprocentowaniu kredytu, wolną od podatku i od ryzyka — nie ma bezpieczniejszego sposobu, żeby zarobić dokładnie tyle, ile kosztuje Twój kredyt. Alternatywa musi więc dać po podatku i po uwzględnieniu ryzyka więcej niż ta stopa, a nie tyle samo.